Fabry

-A A A+

Metabool defect: alfagalactosidasedeficiëntie (alfa-GAL-deficiëntie)

Etiologie en pathogenese 1
Deficiëntie van het lysosomale enzym alfagalactosidase A, leidt tot progressieve ophoping van glycosfingolipiden, voornamelijk globotriaosylceramide (GL-3), in vele lichaamsweefsels; treedt op over een periode van (tientallen) jaren. Klinische manifestaties zijn nierfalen, cardiomyopathie en cerebrovasculaire accidenten (CVA's). Ophoping van GL-3 in nierendotheelcellen kan een rol spelen bij nierfalen.

Afbeeldingen sleutelsymptomen

Angiokeratomen - Opaciteit/kransvorming in de cornea

Credits afbeelding: Angiokeratomen & Opaciteit/kransvorming in de cornea ter beschikking gesteld door Desnick et al., 2003, met toestemming van de auteur en uitgever.

Klinische beschrijving en progressie/prognose
De ziekte van Fabry manifesteert zich doorgaans in de kinderjaren met intermitterende pijn in handen en voeten.

De cardinale verschijnselen die zich manifesteren zijn intermitterende acroparesthesie en crisisepisoden met pijn en koorts (in het bijzonder in de kinderjaren), angiokeratomen, hypohidrose, warmte-/koude-intolerantie en een karakteristieke "kransvormige" opaciteit van de cornea, die in het algemeen geen invloed heeft op het gezichtsvermogen. Bij deze patiënten zijn de belangrijkste oorzaken van mortaliteit nierfalen, cardiomyopathie en cerebrovasculaire accidenten.

De met de ziekte geassocieerde progressieve orgaan- en weefselbeschadiging kan leiden tot een substantieel verkorte levensverwachting. Zonder behandeling van uremie is de gemiddelde levensverwachting 41 jaar²; met nierdialyse of -transplantatie is de gemiddelde levensverwachting ongeveer 50 jaar3.

Overervingspatroon: X-gebonden recessief
Incidentie: pan-etnisch; 1 op 117.000 levendgeborenen4

Diagnose: enzymassay; gen/mutatieanalyse voor vrouwen die drager zijn
Aandoeningen met vergelijkbare presentaties: artritis, reumatische koorts, erytromelalgie, ziekte van Raynaud, multipele sclerose, lupus
Behandeling: enzymvervangingstherapie
Overige medische zorg: symptoombehandeling

Symptomen en aanwijzingen ¹

Neurologisch

Periodiek en ondraaglijk
Acroparesthesie - Crises met brandende pijn in de ledematen. Het brandende of prikkelende gevoel, kan beginnen in de
vingers en tenen en zich proximaal uitspreiden.
Beginnend in de kinderjaren
Kan de initiële manifestatie van de ziekte zijn
Crises met brandende pijn in de ledematen. Het brandende of prikkelende gevoel, kan beginnen in de vingers en tenen en zich proximaal uitspreiden.

Crises zijn:

Periodiek en ondraaglijk
Kunnen met het ouder worden eerst toenemen in frequentie en ernst en vervolgens, van het 10e tot 30e levensjaar, weer afnemen.
worden versneld door hitte, koude, inspanning, vochtigheid, koorts en/of vermoeidheid
duren enkele uren tot dagen
zijn doorgaans geassocieerd met lichte koorts en verhoogde bse-waarde
Hypohidrose
Transient ischemic attacks (TIA's)
Herseninfarct op jonge leeftijd, positieve familiegeschiedenis van herseninfarct op jonge leeftijd
Spierzwakte
Hemiparese
Draaierigheid/duizeligheid
Gehoorverlies, tinnitus
Nystagmus
Hoofdpijn
Hemiataxie
Atactische gang
Persoonlijkheidsverandering
Geen mentale retardatie

Dermatologisch

Angiokeratomen - kleine, donkerpaarsblauwe teleangiëctasie
Kan tijdens de kinderjaren verschijnen, maar wordt doorgaans pas vanaf een leeftijd van 10 jaar waargenomen
Grootste dichtheid tussen de umbilicus en de knieën, met neiging tot concentratie bij umbilicus en billen
Progressieve toename van afmeting en aantal met de leeftijd
Niet bleken met toediening van druk
Hypohidrose
Lymfoedeem van de benen

Oculair

Opaciteit van cornea en lens (zichtbaar door spleetlamp - heeft in het algemeen geen invloed op het gezichtsvermogen)
Afwijkingen van retina en lens
Cataracten

Respiratoir

Chronische luchtwegobstructie
Dyspneu

Cardiovasculair

Links-ventriculaire hypertrofie
Prolaps van de mitralisklep en/of regurgitatie
Premature ziekte van de kransslagader
Angina
Myocardinfarct
Aritmieën
Geleidingsstoornissen
Positieve familiegeschiedenis van hartziekten op jonge leeftijd

Gastro-intestinaal

Episodische diarree
Postprandiale pijn
Misselijkheid
Braken

Renaal

Proteïnurie/isosthenurie
Tubulaire dysfunctie (polyurie, polydipsie)
Symptomen die wijzen op fanconisyndroom (proximale tubulaire insufficiëntie, aminoacidurie, glycosurie, niertubuli-acidose)
Verhoogd serumcreatinine
Progressieve en/of onverklaarde nierinsufficiëntie

Overige bronnen
www.fabrycommunity.com
www.genetests.org

Literatuurverwijzingen
1. Hauser SL, Longo DL, eds. Harrison’s Principles of Internal Medicine. 14th ed. New York: McGraw-Hill; 1998; p. 2171-4.
2. Colombi A, Kostyal A, Bracher R, Gloor F, Mazzi R, Tholen H. Angiokeratoma corpus diffusum - Fabry's disease. Helv Med Acta. 1967;34:67-83.
3. MacDermot KD, Holmes A, Miners AH. Anderson-Fabry disease: clinical manifestations and impact of disease in a cohort of 98 hemizygous males. J Med Genet. 2001;38:750-760.
4. Meikle PJ, Hopwood JJ, Clague AE, Carey WF. Prevalence of Lysosomal Storage Disorders. JAMA.
1999; 281: 249-254.

Laatste wijziging op 30 mei 2008